Hareket Paternleri Nasıl Oluşur? Bedenimiz Bazı Hareketleri Neden Otomatik Yapmaya Başlar?

Hiç dikkatinizi çekti mi?

Bazı insanlar yere eğilirken hep aynı şekilde eğiliyor. Bazıları ayakta dururken sürekli aynı kalçasına ağırlık veriyor. Kimisi omuzlarını fark etmeden yukarı kaldırıyor. Kimisi de yoga matına çıkar çıkmaz nefesini tutmaya başlıyor. Üstelik bunların çoğunu bilinçli olarak yapmıyoruz. Peki neden?

Çünkü bedenimiz, tekrar ettiği hareketleri zamanla alışkanlık hâline getiriyor. İşte buna hareket paterni diyoruz.

Tekrarlanan hareketler zamanla sinir sisteminde otomatik hareket paternleri oluşturur. Yoga pratiği bu kalıpları fark etmeyi ve daha verimli hareket etmeyi destekler.

Hareket Paterni Nedir?

En basit tanımıyla hareket paterni, beynimizin tekrar edilen hareketleri zamanla otomatikleştirmesidir.

Bunu yürümeyi öğrenmeye benzetebilirsiniz. İlk adımlarımızı atarken bütün dikkatimizi buna veririz ama bugün yürürken ayağımızı nereye koyacağımızı düşünmüyoruz. Çünkü sinir sistemimiz bu hareketi artık öğrenmiş durumda.

Aslında gün içinde yaptığımız yüzlerce hareket de aynı şekilde çalışıyor.

Beynimiz Enerji Tasarrufu Yapmayı Sever

İnsan beyni inanılmaz verimli bir organdır. Sürekli aynı kararları yeniden vermek yerine, sık tekrar edilen hareketleri otomatikleştirir.

Nörobilim alanındaki çalışmalarıyla tanınan Dr. David Eagleman, beynin mümkün olduğunca enerji tasarrufu yapmaya çalışan bir sistem olduğunu anlatır. Bu nedenle tekrar edilen davranışlar zamanla daha az zihinsel çaba gerektirir. Bu yalnızca yürümek ya da yazı yazmak için değil, hareket etmek için de geçerlidir.

İyi Alışkanlıklar da, Kötü Alışkanlıklar da Öğrenilir

İşte bu yüzden bedenimiz taraf tutmaz. Doğru olduğunu düşündüğü şeyi değil, en sık yaptığı şeyi öğrenir.

Eğer yıllarca bilgisayar başında omuzlarımız öne düşerek oturduysak sinir sistemimiz bunu normal kabul etmeye başlayabilir.

Eğer yoga yaparken her öne eğilişte belimizi yuvarlıyorsak, bu da zamanla otomatikleşebilir. Bedenimiz bizi cezalandırdığı için değil, tekrar ettiğimiz hareketi öğrendiği için.

Yoga Neden Bu Kadar Güçlü Bir Araç?

Çünkü yoga bize hareketi yavaşlatma fırsatı verir.

Normalde fark etmeden yaptığımız birçok şeyi ilk kez görmeye başlarız.

Ayağımız yere nasıl basıyor?

Ağırlığımız iki bacağa eşit mi dağılıyor?

Omuzlarımız gerçekten rahat mı?

Nefesimizi nerede tutuyoruz?

Bu farkındalık olmadan hareket paternlerini değiştirmek çok zordur. Çünkü fark etmediğimiz bir şeyi değiştiremeyiz.

Hareket Paternleri Değişebilir mi?

Evet.

Hem de hayatın her döneminde.

Nöroplastisite üzerine yapılan araştırmalar, beynimizin yeni bağlantılar kurabilme kapasitesinin yetişkinlikte de devam ettiğini gösteriyor. Bu da şu anlama geliyor:

Yıllardır aynı şekilde hareket ediyor olmamız, bunun sonsuza kadar böyle kalacağı anlamına gelmiyor.

Elbette bu değişim bir gecede olmaz. Ama düzenli ve bilinçli tekrarlarla yeni hareket paternleri oluşturmak mümkündür.

Bazen Sorun Kaslarda Değil, Alışkanlıklardadır

Derslerde şunu çok gördüm. Bir öğrenci sürekli aynı bölgede gerginlik hissediyor.

İlk düşüncesi genellikle şu oluyor: “Kaslarım çok kısa.”

Fakat bazen kasların uzunluğundan çok, bedenin yıllardır tekrar ettiği hareket alışkanlığı etkili oluyor.

Hareket değişmeye başladığında o gerginlik hissi de zaman içinde değişebiliyor.

Bu yüzden sadece kaslara değil, hareket alışkanlıklarımıza da bakmak gerekiyor.

İyi Bir Eğitmen Hareketi Değil, Alışkanlığı Görür

Bence öğretmenlikte en zor ama en keyifli becerilerden biri bu.

Bir öğrencinin yaptığı tek bir harekete bakmak kolaydır ama o hareketin arkasındaki alışkanlığı fark etmek çok daha önemlidir. Çünkü bazen düzeltilmesi gereken şey asana değildir. Asanaya gelirken bedenin seçtiği yoldur.

İyi bir geri bildirim de tam burada başlar.

Sonuç olarak,

Hareket paternleri, bedenimizin yıllar içinde oluşturduğu hareket alışkanlıklarıdır.

Bu alışkanlıklar bize hayatı kolaylaştırır ama bazen gelişimimizin önünde görünmez engeller de oluşturabilir.

Bedenimiz her zaman en doğru hareketi seçmez. En iyi bildiği hareketi seçer. İşte yoga pratiği de bize, gerektiğinde yeni bir yol seçebileceğimizi hatırlatır. Çünkü değişim, daha güçlü bir bedenden önce yeni şeyler öğrenmeye açık bir sinir sistemiyle başlar.