Yoga Parasempatik Sinir Sistemini Nasıl Destekler?

Geçen gün biri bana şöyle bir soru sordu:

“Yoga yapınca neden kendimi bu kadar sakin hissediyorum?”

Aslında bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü yoga sadece kaslarımızı çalıştıran bir egzersiz değil. Nefesimizi etkiliyor, dikkatimizi etkiliyor, hatta bazen bedenimizin çevreyi algılama şeklini bile etkileyebiliyor.

İşte bu yüzden son yıllarda yoga ile sinir sistemi arasındaki ilişki üzerine yapılan araştırmalar hızla artıyor. Peki gerçekten yoga, parasempatik sinir sistemini destekleyebilir mi?

Önce Şunu Hatırlayalım, bir önceki yazıda parasempatik sinir sisteminin ne olduğunu konuşmuştuk. Kısaca hatırlatmak gerekirse; parasempatik sistem, bedenimizin dinlenme, sindirme ve toparlanma süreçlerinde daha aktif çalışan bölümüdür.

Yani tehlike geçtiğinde devreye giren sistem diyebiliriz.

Fakat burada önemli olan bir nokta var. Parasempatik sinir sistemi açılıp kapanan bir düğme gibi çalışmaz. Onu tek bir nefes egzersiziyle ya da tek bir yoga dersiyle “aktive ettik” demek bilimsel olarak doğru olmaz. Ancak bazı alışkanlıklar, bu sistemin daha rahat çalışmasına katkıda bulunabilir. Yoga da bunlardan biri olabilir.

Yoga Bunu Nasıl Yapıyor Olabilir?

Aslında yoga sırasında aynı anda birçok şey değişiyor.

Nefesimiz yavaşlıyor, dikkatimiz bulunduğumuz ana geliyor, hareketlerimizi daha bilinçli yapmaya başlıyoruz.

Kaslarımız gereksiz yere sürekli kasılı kalmıyor ve belki de en önemlisi, bir süreliğine sürekli bir şey yetiştirme hâlinden çıkıyoruz.Bütün bunlar sinir sistemine şu mesajı verebilir:

“Şu an için güvendesin.”

Her Yoga Dersi Aynı Etkiyi Yaratır mı?

Bence burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Yoga dediğimiz şey tek tip bir uygulama değil.

Dinamik bir Ashtanga pratiği, güçlü bir Vinyasa akışı, Yin Yoga, Restoratif Yoga…

Hepsinin bedende oluşturduğu deneyim farklı olabilir. Üstelik aynı ders, iki farklı kişide de aynı etkiyi oluşturmayabilir. Bir kişi dersten çok rahatlamış çıkarken, başka biri zorlandığını hissedebilir.

Bu yüzden yoganın etkisini değerlendirirken her zaman kişinin kendi deneyimini de dikkate almak gerekir.

Bilim Bu Konuda Ne Söylüyor?

Bugüne kadar yapılan birçok çalışma, özellikle nefes farkındalığı içeren yoga uygulamalarının ve meditasyonun parasempatik sinir sistemiyle ilişkili bazı fizyolojik göstergeleri olumlu yönde etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Örneğin bazı araştırmalarda;

• kalp atım değişkenliğinde (HRV) artış,

• kalp hızında azalma,

• stres hormonlarında düşüş,

• kişinin algıladığı stres düzeyinde iyileşme gibi sonuçlar bildiriliyor.

Ancak bu çalışmaların hepsi aynı sonucu vermiyor. Araştırmacılar da bu nedenle daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu özellikle vurguluyor. Yani elimizde umut verici bulgular var ama kesin hükümler yok.

O Zaman Yoga Yapmanın Amacı Ne Olmalı?

Bence bu sorunun cevabı çok önemli.

Eğer yogaya sadece “sinir sistemimi düzeltsin” diye bakarsak, pratiği biraz daraltmış oluruz.

Yoga bize yalnızca gevşemeyi öğretmiyor. Bedenimizi dinlemeyi öğretiyor, nefesimizi fark etmeyi öğretiyor kendimizi zorlamakla desteklemek arasındaki farkı göstermeye başlıyor.

Belki de bütün bunlar bir araya geldiğinde sinir sistemimiz de bundan olumlu etkileniyor.

Sonuç olarak,

Bugün artık yoga ile ilgili araştırmalar sadece kaslara ve eklemlere odaklanmıyor.

Sinir sistemi, duygusal dayanıklılık, uyku, nefes, kalp sağlığı…

Bütün bunlar da araştırmaların konusu hâline gelmiş durumda.

Bu da bize şunu gösteriyor; yoga yalnızca hareket etmekten ibaret değil.

Doğru uygulandığında bedenimizle kurduğumuz ilişkiyi değiştirebilen kapsamlı bir pratik.

Belki de bu yüzden, yıllardır uygulanan kadim bir yöntem olmasına rağmen bugün bilim dünyasının da ilgisini çekmeye devam ediyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Yoga parasempatik sinir sistemini gerçekten destekler mi?

Araştırmalar, özellikle nefes farkındalığı ve gevşeme odaklı yoga uygulamalarının parasempatik sinir sistemiyle ilişkili bazı fizyolojik göstergeleri olumlu etkileyebileceğini göstermektedir. Ancak bu etki kişiden kişiye değişebilir.

Hangi yoga türü daha sakinleştiricidir?

Yin Yoga, Restoratif Yoga ve yavaş tempolu Hatha Yoga birçok kişi için daha sakinleştirici olabilir. Ancak en uygun yaklaşım kişinin ihtiyaçlarına göre değişir.

Haftada kaç gün yoga yapmak gerekir?

Tek bir doğru sayı yoktur. Düzenli ve sürdürülebilir bir pratik, uzun vadede düzensiz ama yoğun uygulamalardan daha faydalı olabilir.

Nefes çalışmaları parasempatik sinir sistemini etkiler mi?

Yavaş ve kontrollü nefes egzersizlerinin parasempatik sinir sistemiyle ilişkili mekanizmaları destekleyebileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır.