Somatik Egzersiz Nedir? Son Zamanlarda Neden Bu Kadar Konuşuluyor?

Geçen gün internette dolaşırken kısa bir videoya denk geldim.

Videoda sadece omuzlarını yavaşça hareket ettiren biri vardı.

Altındaki yorumlar ise oldukça iddialıydı.

“Sinir sistemim değişti.”

“İlk kez rahatladım.”

“Bunu herkes yapmalı.”

Videoda yapılan şeyin adı somatik egzersiz olarak anlatılıyordu.

Peki gerçekten somatik egzersiz nedir?

Önce “Somatik” Kelimesini Tanıyalım

Aslında kulağa biraz teknik geliyor. Anlamı oldukça basit.

“Somatik” kelimesi, Yunanca soma, yani beden kelimesinden geliyor.

Buradaki beden ise sadece dışarıdan gördüğümüz beden değil. Hareket ederken hissettiğimiz, nefes alırken fark ettiğimiz, gerginliğini ya da rahatlığını deneyimlediğimiz beden. Yani bedenimizi yalnızca hareket ettirmek değil, onu içeriden hissedebilmek de somatik yaklaşımın önemli bir parçası.

Somatik Egzersiz Tam Olarak Nedir?

Somatik egzersizler, beden farkındalığını geliştirmeyi amaçlayan yavaş ve kontrollü hareketlerden oluşur. Burada amaç daha fazla kalori yakmak ya da daha güçlü görünmek değildir. Asıl amaç, hareket ederken bedenimizin bize verdiği sinyalleri fark etmeyi öğrenmektir.

Bazen omuzlarımızın ne kadar gergin olduğunu ancak onları yavaşça hareket ettirdiğimizde fark ederiz. Bazen nefesimizi tuttuğumuzu…

Bazen de yıllardır aynı hareketi gereğinden fazla kasılarak yaptığımızı…

Somatik egzersizler tam da bu farkındalığı geliştirmeye çalışır.

Herkes Aynı Etkiyi Yaşar mı?

Hayır.

Bence bu, en çok gözden kaçan noktalardan biri. Her beden farklıdır. Dolayısıyla aynı hareket, iki farklı kişide tamamen farklı deneyimler oluşturabilir. Bir kişi omuzlarını hareket ettirdiğinde gevşediğini hissederken, bir başkası uzun zamandır fark etmediği bir gerginliği ilk kez hissedebilir.

Somatik egzersizlerde “doğru his” diye tek bir şey yoktur. Amaç belli bir duyguya ulaşmak değil, bedenin o gün bize ne anlattığını fark etmektir.

Yoga ile Aynı Şey mi?

Bu soru bana da zaman zaman geliyor.

Kısa cevap: Hayır.

Ancak tamamen ilgisiz olduklarını söylemek de doğru olmaz. Yoga da beden farkındalığını geliştirir. Nefesle çalışır. Hareketleri bilinçli yapmayı teşvik eder.

Bu yönüyle somatik yaklaşımla ortak noktaları vardır.

Ancak yoga bundan çok daha kapsamlı bir sistemdir. İçinde etik ilkeler vardır. Meditasyon vardır. Nefes çalışmaları vardır. Felsefi bir altyapısı vardır.

Somatik egzersiz ise daha çok hareket eğitimi ve beden farkındalığı üzerine odaklanan modern bir yaklaşımdır.

Neden Bu Kadar İlgi Görmeye Başladı?

Bence bunun en önemli nedenlerinden biri yaşam şeklimizin değişmesi.

Günün büyük bölümünü bilgisayar başında geçiriyoruz. Telefon ekranına bakıyoruz.

Uzun süre aynı pozisyonda oturuyoruz. Birçoğumuz gün içinde bedenimizi gerçekten hissetmeye fırsat bulamıyoruz.

Belki de bu yüzden insanlar artık sadece “hangi egzersizi yapmalıyım?” diye sormuyor.

“Bedenim bana ne anlatıyor?” sorusunu da sormaya başlıyor.

Somatik Egzersizler Travmayı İyileştirir mi?

Bu konu son zamanlarda internette en çok yanlış anlaşılan başlıklardan biri.

Bazı içeriklerde somatik egzersizlerin travmayı tamamen çözdüğü ya da tek başına sinir sistemini iyileştirdiği gibi iddialar görebiliyoruz. Bugün elimizdeki bilimsel çalışmalar bunu söylemiyor.

Travma oldukça karmaşık bir konu. Somatik yaklaşımlar, bazı kişiler için travma odaklı terapi süreçlerini destekleyen araçlardan biri olabilir. Ancak tek başına bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Yoga Eğitmeni Olarak Ben Bu Konuya Nasıl Bakıyorum?

Bana göre somatik yaklaşımların bize hatırlattığı en değerli şeylerden biri şu:

Hareket ederken sadece dışarıdan nasıl göründüğümüz değil, içeride neler hissettiğimiz de önemli.

Aslında bu, yoga pratiğinde yıllardır konuştuğumuz bir konu. Bir asanaya girerken sadece pozun son hâline odaklanmıyoruz. Nefesimize bakıyoruz. Bedenimizin gereksiz yere kasılıp kasılmadığını fark ediyoruz.

Bu yüzden somatik yaklaşım bana yabancı gelmiyor ama yoga ile tamamen aynı şeymiş gibi anlatılmasını da doğru bulmuyorum.

Bence somatik egzersizlerin bu kadar ilgi görmesinin en önemli nedeni, bize uzun zamandır unuttuğumuz bir şeyi yeniden hatırlatması. Sürekli daha fazlasını yapmaya çalışıyoruz.

Daha hızlı…

Daha güçlü…

Daha esnek…

Aslında gelişimin ilk adımı biraz yavaşlamak olabiliyor. Hatta bedenimizi değiştirmeye çalışmadan önce onu gerçekten dinlemeyi öğrenmek…

Belki de somatik yaklaşımın en kıymetli tarafı tam olarak burada.

Sıkça Sorulan Sorular

Somatik egzersiz nedir?

Somatik egzersiz, beden farkındalığını geliştirmeyi amaçlayan yavaş ve kontrollü hareketlerden oluşan bir yaklaşımdır.

Somatik egzersiz ile yoga aynı şey midir?

Hayır. Ortak yönleri bulunsa da yoga çok daha kapsamlı bir sistemdir.

Somatik egzersizler travmayı iyileştirir mi?

Bugünkü bilimsel veriler, somatik egzersizlerin tek başına travmayı tedavi ettiğini göstermemektedir. Gerektiğinde uzman desteği önemlidir.

Somatik egzersiz herkes için uygun mudur?

Birçok kişi için uygun olabilir. Ancak sağlık sorunu veya kronik ağrısı olan kişilerin yeni bir egzersiz programına başlamadan önce sağlık uzmanına danışmaları önerilir.